Mijn eerste interview

Waar heb je leren interviewen? Een vraag die mij vaker wordt gesteld. Vooral door het veel te doen, maar de kiem is al veel eerder gelegd.

Laatst ging ik door de doos met ‘eigen werk’ heen die op zolder staat en daar kwam ik mijn Themaschrift Nederlands tegen. Een folioformaat schrift met harde kaft, zoals enigszins dwingend voorgeschreven door mijn leraar Nederlands Niek van der Aar (in warme nagedachtenis).

Aan het begin van het derde jaar middelbare school, in 1984, vind ik het thema Interviewen. Een interview is een vraaggesprek waarbij de vragensteller iets probeert te weten te komen wat hij/zij niet weet. Bij een interview zijn de vragen zodanig dat de geïnterviewde aan het word blijft. De interviewer/ vragensteller onderbreekt eigenlijk alleen af en toe, heb ik in mijn schrift opgetekend uit de mond van Niek.

Doorvragen

Dan volgt Werkwijze, waar onder andere staat: Wat je weet, gebruiken voor andere vragen (diepte krijgen) Niet: vragen opschrijven!! Behandel de blokken, ga in op de antwoorden. Doorvragen! (kwestie van goed of slecht interview)” Daar ben ik het nog steeds mee eens.

Dan: Interview-valkuilen: 1. Te kort antwoord, met veel mimiek. 2. Te lang antwoord, verbloemend antwoord. 3. Houd je structuur (opbouw) in de gaten. 4. Laat zien dat je wat van de persoon afweet. Ook in mijn praktijk allemaal goede aanwijzingen.

In de doos met eigen werk zit ook mijn eerste interview: met Henk van der Horst van Showroom en Farce Majeure: “Het is vaak een gevecht tegen de tijd!” Grappig om te lezen dat ik mijn stijl op vijftienjarige leeftijd al gevonden had.

Farce Majeure

Het handgeschreven werkstukje, op collegeblokpapier, bij elkaar gehouden door een blauw draadje, begint met de inleiding: Toen ik de opdracht voor het interview hoorde, dacht ik vrijwel meteen aan Henk van der Horst, een kennis van ons, en medewerker aan het televisieprogramma Farce Majeure. Het leek me interessant genoeg voor een interview.

Het start met een mooie sfeersetting in de tegenwoordige tijd, wat ik nu ook vaak doe: Op woensdag 19 september stap ik op de fiets richting Eemnes waar de familie van der Horst  woont … klimmen we de trap op waar Henk ons in zijn werkkamer binnen laat; een klein kamertje vol met boeken en een bureau waarop krantenknipsels en ook boeken liggen. Op die krantenknipsels komt hij tegen het einde van het gesprek terug, dus mooi gedaan, vind ik nu. Dan volgt een vrij lange geparafraseerde inleiding over zijn kindertijd en jeugd. Daar zou ik nu ook wat citaten in hebben gezet, zoals bij de zin: Daarna gaat hij naar vijf verschillende middelbare scholen omdat hij er steeds afgetrapt wordt. En ik zou nu graag daarop doorgevraagd hebben (“waarom dan?”) en ook op het daarvoor opgetekende Hij woont met zijn ouders en broers bij zijn grootmoeder tijdens de hongerwinter (“wat kan je je daar nog van herinneren?”). Maar ik denk dat ik toen tijdens het interview graag door wilde naar zijn tijd bij de televisie omdat ik dat zelf veel interessanter vond.

Geluidsopname

Ik kan het me niet meer herinneren, maar het interview doorlezend kan ik me niet voorstellen dat ik geen geluidsopname heb gebruikt. Op het moment dat ‘het blok’ televisie aan bod komt, begin ik mijzelf en Henk citeren: “Hoe kwam je aan die mensen? “(voor Showroom): “In het begin haalden we dat uit de krant. Bepaalde artikeltjes van mensen die ons geschikt leken.” Het lijkt erop dat ik, net zoals ik nu altijd probeer, dicht bij zijn eigen woorden ben gebleven. “En nu zijn we dan hier hè? Nu.” Hij tikt hierbij op de tafel. “Tja, als je zo je leven bekijkt, zie je dat alles in verband staat met elkaar. Het ene ontstaat uit het andere. Dat is op zich heel boeiend.”

Grappig om deze observatie terug te lezen, want dat is nu ook heel vaak het effect van mijn interviews over iemands levensloop; dat de geïnterviewde zelf verbanden en samenhang ziet.

Het interview eindigt met een verwijzing naar de baard van Henk, waar hij eerder een anekdote over heeft verteld: “Nou, en de baard gaat er morgen ook weer af, het nieuwe seizoen gaat weer beginnen!”

Daarna een afsluitende alinea die ik nu weg zou laten, maar die wel een mooie boog vormt naar het begin: Ik bedank hem hartelijk en stap op de fiets, in mijn achterhoofd de immense klus van het uitwerken die nu gelukkig geklaard is!

Niek heeft eronder gezet: Zoals het hoort, 4. Dat lijkt mager, maar in die tijd op de ‘Middenschool’ (een experiment voorafgaand aan de basisvorming), was dat het hoogst haalbare cijfer.

Sinds 2011 heb ik van interviewen en schrijven mijn werk gemaakt. Soms schrijf ik daar een blog over. Als je graag wil dat ik andere mensen interview, bijvoorbeeld een dierbare die in het zonnetje staat, kijk dan op de pagina over Boekportret. Maar ik kan ook een persoon interviewen over diens eigen Levensverhaal.